Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) tarafından sahibinden.com’da yayınlanan ilanlar baz alınarak hazırlanan ve ikinci el otomobil piyasasının genel durumunu, fiyatlarını, arz ve talep dengesini; araç sınıflarına, yaş gruplarına ve yakıt türlerine göre analiz eden “Otomobil Piyasası Görünümü” raporu, son dönemde otomobil piyasasında yaşanan değişimleri inceledi.
Rapora göre, Nisan ayında otomobil talep endeksi Mart ayına kıyasla yüzde 12, geçen yılın Nisan ayına kıyasla ise yüzde 28,6 azaldı. Otomobil piyasasındaki canlılık göstergesi olarak izlenen satılan otomobil sayısının satılık ilan sayısına oranı, 2,6 puan düşerek yüzde 17,1 oldu. Bu göstergenin detaylarına bakıldığında hem ilan sayısının hem de satılan otomobil sayısının azaldığı dikkat çekiyor. Bir diğer canlılık ölçütü olarak kullanılan “kapatılan ilan yaşı,” geçen aya kıyasla 2 gün uzayarak 24,5 gün oldu.
Enflasyondan arındırıldığında, otomobil ortalama reel fiyatlarının 10 aydır düşüşte olduğu görülüyor. Mart ayına kıyasla yüzde 2,1 azalarak 179,9 olan reel fiyat endeksi, yıllık bazda da düşüş gösterdi. Mayıs ayında yüzde 47,9 olan yıllık artış oranı, takip eden aylarda sürekli azalarak Nisan ayında yüzde -27,4’e geriledi.
Şekil 1: Ortalama otomobil reel fiyatı (2020 Ocak=100) (Alt panel), ortalama otomobil reel fiyatının yıllık değişimi (%) (Üst panel)
Kaynak: sahibinden.com, Betam
Ortalama otomobil fiyatları, Nisan ayında bir miktar yükselme gösterdi. Mart ayında 859.035 TL olan ortalama otomobil fiyatı, Nisan ayında 867.813 TL’ye ulaştı (Şekil 2 – Alt panel). Ancak, yıllık değişim oranındaki düşüş eğilimi devam ediyor. Mart ayında yüzde 31,8 olan yıllık artış oranı, Nisan ayında yüzde 23,3’e geriledi (Şekil 2 – Üst panel).
Şekil 2: Ortalama otomobil fiyatı (TL) (Alt panel), ortalama fiyatının yıllık değişimi (%) (Üst panel)
Kaynak: sahibinden.com, Betam
Nisan ayında uzun süren bayram tatili nedeniyle otomobil talep endeksi, önceki beş ayın aksine azalmıştır. 2024 yılında Nisan ayında talep endeksi, bir önceki aya kıyasla yüzde 12 azalarak 93,4 değerine gerilemiştir. Benzer şekilde, talep endeksi bir önceki yılın aynı ayına kıyasla yüzde 28,6 düşüş göstermiştir (Şekil 3).
Şekil 3: Talep göstergesi (2020 Ocak=100)
Kaynak: sahibinden.com, Betam
Satılan otomobil sayısının, satılık ilan sayısına oranı bir önceki aya göre 2,6 puan azalarak yüzde 17,1’e gerilemiştir. Bu azalışın kökeni incelendiğinde, satılık otomobil ilanlarının yüzde 4,9 azalırken, satılan otomobil sayısının ise yüzde 17,5 azaldığı gözlemlenmektedir. Bu düşüşün arkasındaki sebep, bayram tatilinin etkisiyle ilişkilendirilmektedir (Şekil 4).
Şekil 4: Satılan otomobil sayısının satılık otomobil ilan sayısına oranı (%) (Alt panel), satılan ve satılık otomobil sayısı (Üst panel)
Kaynak: sahibinden.com, Betam
Otomobil piyasasının canlılık göstergelerinden biri olan kapatılan ilan süreleri, geçen iki ayın aksine artış göstermiştir. 2024 Nisan verilerine göre, kapatılan ilanların ortalama süresi bir önceki aya göre 2 gün uzayarak 24,5 gün olarak kaydedilmiştir (Şekil 5).
Şekil 5: Satılık otomobil kapatılan ilan yaşı (Gün)
